Jaarverslag 2009
Welkom op de homepage van de Paddenstoelen Werkgroep Friesland.
De werkgroep stelt zich tot doel om de verspreiding van
paddenstoelen in Friesland in kaart te brengen en maakt hierbij
onderdeel uit van het landelijke karteringsproject.
Het karteringsproject wordt gecoördineerd door de
Werkgroep Paddenstoelenkartering Nederland .
Laatste wijziging: 06-06-2010
Op de voorjaarsbijeenkomst van de Paddenstoelenwerkgroep Friesland is het najaarsprogramma vastgesteld. In de periode van 31 augustus tot en met 29 november 2010 worden op maandagavond in Natuurmuseum Fryslân werkgroepbijeenkomsten gehouden, in september tweewekelijks en in oktober en november wekelijks (afgezien van de herfstvakantie). Bovendien staan twee excursies gepland, waarvan één op Schiermonnikoog.
Ga naar activiteit...
Op de eerste werkgroepbijeenkomst op 31 mei 2010 is het jaarverslag 2009 gepresenteerd. Het jaarverslag telt in totaal tachtig bladzijden. Het jaarverslag geeft een overzicht van de meldingen van de leden van de werkgroep en van overige karteerders.
De stand van zaken voor het jaarverslag is: 16 waarnemers hebben 9350 meldingen uit 330 kilometerhokken gedaan; er zijn 682 soorten gemeld.
Qua aantal meldingen staat het jaar 2010 nu op de tweede plaats, qua aantal gemelde soorten op de derde plaats.
In totaal zijn in Friesland nu 1965 kilometerhokken bezocht, met ruim 156.000 meldingen; het totaal aantal gemelde soorten is bijna 1800.
2009 was voor de paddenstoelen een wisselend jaar. Over het gehele jaar gezien was het te droog, maar er waren grote verschillen in de verschillende delen van Friesland. Vanwege de droge omstandigheden heeft de werkgroep zelfs een excursie op Schiermonnikoog afgelast.
Ook in 2009 zijn weer nieuwe soorten voor Friesland gemeld. De opvallendste zijn:
Franjekelkjes vormen een grote groep van ascomyceten en kenmerken zich ondermeer door de randharen. Franjekelkjes
zijn niet groter dan enkele millimeters en kunnen op een grote verscheidenheid van substraten voorkomen. Het vochtige
voorjaar is vaak rijk aan franjekelkjes.
Het gewoon franjekelkje (Lachnum virgineum) is de algemeenste soort in Friesland
en wordt vaak op beukedopjes of larixkegels gevonden.
Het vinden van andere soorten lijkt soms een toevalstreffer te zijn. Het tweekleurig franjekelkje (Lachnum bicolor) is in geheel Nederland vrij zeldzaam. In Friesland is slechts nog één waarneming geregistreerd. Dit is dus de tweede vondst. Het werd toevallig ontdekt tijdens het fotograferen van een andere soort. Met de neus dicht op de grond is het sterk van de witte haren contrasterende oranje zeer opvallend, maar anders wordt het twee tot drie millimeter grote zwammetje snel over het hoofd gezien. Onder droger wordende omstandigheden vouwt het tweekleurig franjekelkje zich dicht tot een miniscuul harig bolletje.
Nu het voorjaar echt is begonnen is er, voor wie de wandelkriebels krijgt, ook alle kans om mummiekelkjes tegen te komen. Daarvoor hoef je in Friesland niet zo ver te reizen. In een wat vochtiger terrein waar elzen te vinden zijn, zijn ook deze paddenstoeltjes te spotten. En in de nattere natuurterreinen zoals het Easterskar bij Sint Johannesga en de Âlde Feanen bij Earnewâld wordt het zoeken zeker beloond. Overigens zijn er in ons land circa dertien soorten mummiekelkjes waargenomen. Elke soort heeft zijn specifieke plekje. Zo is er het kastanjemummiekelkje (Ciboria americana)dat te vinden is op oude, gevallen vruchtomhulsels van tamme kastanje. En op gevallen, zwart geworden vruchtjes van zeggensoorten kan in mei-juni het zeggemummiekelkje (Ciboria aschersoniana) worden aangetroffen
Maar laten we onze zoektocht naar mummiekelkjes onder een els beginnen. Als je een beetje woelt in de bladeren onder de boom of, nog beter, de bladeren voorzichtig aan de kant schuift, is de kans vrij groot dat je dit kleine kelkje vindt. Je moet wel goed kijken want het zwammetje is slechts enkele millimeters tot maximaal één cm groot. In feite is dit een algemene soort, maar ze wordt meestal over het hoofd gezien. Er wordt te weinig naar paddenstoelen gekeken in elzenbroeken en zeker in het voorjaar. Zodra je een exemplaar hebt gevonden, zul je het met zijn naaste omgeving uit moeten graven om te zien om welke soort het gaat. Bij de els zijn namelijk drie soorten mummiekelkjes waar te nemen. Het meest wordt aangetroffen het elzenkatjemummiekelkje (Ciboria amentacea). Deze vinden we op, meestal half begraven, mannelijke katjes van vorig jaar.
Minder algemeen, maar ook te vinden, is het elzepropmummiekelkje (Ciboria viridifusca). De naam zegt het al, dit kelkje staat op oude, gevallen elzenproppen van vorig jaar. De literatuur vermeldt dat deze soort in de herfst te vinden is, maar in het voorjaar is die kans ook nog aanwezig.
De derde soort zoekt het nog kleiner: het elzezaadmummiekelkje (Ciboria alni) moet het hebben van afgevallen, zwart geworden zaden. De kelkjes zijn ook maar enkele millimeters groot.
Voor wie enthousiast geworden is: een plezierige zoektocht gewenst.
Het nieuwsbericht dat de afgelopen veertien jaar gemiddeld zeven nieuwe soorten in Nederland zijn gevonden, was voor het radioprogramma "Buro de Vries" aanleiding om een reportage over paddenstoelen in Friesland te maken.
In het radioprogramma komt het betreffende nieuwsbericht aan bod, en wordt verder aandacht besteed aan soorten die in het vroege voorjaar gevonden kunnen worden.
De uitzending is op zondagochtend 7 maart 2010 om 11.00 uur uitgezonden. De reportage kan op de website van Omrop Fryslân beluisterd worden. Ga naar Buro de Vries...
De rode kelkzwam is vaak vroeg te vinden in het jaar. De rode kelkzwam verschijnt vaak ieder jaar trouw op dezelfde vindplaatsen. Friesland zou uitermate geschikt moeten zijn voor de rode kelkzwam. Dus op zoek...
Ga naar fynsten...
De blanke pronkridder (Calocybe constricta) is een uiterst zeldzame soort die sinds 2000 slechts in twee atlasblokken in Nederland gevonden gevonden is. De blanke pronkridder is een sneeuwwitte paddestoel met wortelende steel, die saprotroof groeit op humeuze grond in bemeste en schrale graslanden. Deze soort komt hier voor in een specifiek micromilieu, namelijk op plekjes waar de vegetatie is afgestorven door sterke verrijking met ammoniak, bijvoorbeeld waar reewild heeft geürineerd of door ganzenmest.
Ondanks de ogenschijnlijk wijde verspreiding van dit milieu is de blanke pronkridder in Nederland en elders in Europa een uiterst zeldzame soort. Tijdens de inventarisatie in het gebied werd deze soort op minstens zes locatie’s in het terrein tussen rietgras aangetroffen.
De roze spijkerzwam (Gomphidius roseus) is de algemeenste spijkerzwam in Friesland. De roze spijkerzwam is 88 keer gemeld in 33 kilometerhokken. De soort is gevonden op Vlieland en Terschelling en in het zuidoosten van Friesland (bossen in omgeving van Bakkeveen en Appelscha).
De koperrode spijkerzwam (Chroogomphus rutilus)is 28 keer gemeld in 13 kilometerhokken. De koperrode spijkerzwam is aangetroffen op Terschelling, Ameland, Schiermonnikoog en boswachterij Appelscha.
Ga naar fynsten...
